Koliko puta smo samo čuli da neko (doduše stariji) kaže – to je za mene špansko selo ili u množini španska sela.
Osnovno značenje tog izraza bi bilo – nemam pojma o toj oblasti, iz raznoraznih razloga, nedostaje mi znanje, ne interesuje me, nisam informisan itd.

Ali zašto baš špansko selo, zašto nije islandsko ili tajlandsko. Čime su španska sela zaslužila da budu u srpskom jeziku sinonim za nepoznanice.

Da li je to značenje vezano za španske serije i španske lepotice, Kasandru, Izabelu i ostale, kako to objašnjavaju na Vukajliji

Nažalost ne.
Odgovor se nalazi malo dalje u prošlosti i ima veze sa geofrafijom.

Naš izraz i naša španska sela, potiču iz nemačkog jezika.

Izraz koji postoji u navedenom smislu u nemačkom je:

Das kommt mir spanisch vor

Objašnjenje za poreklo ovog izraza u nemačkom jeziku datira još iz 16-og veka, kada je jednim delom današnje nemačke vladao Karl V iz kuće Habsburga, dete iz mešovitog braka, majka mu je bila sa španskog dvora. Karl je bio car Svetog rimskog carstva, smatrao je da je on ujedinitelj i garant mira u Evropi (zvuči poznato), naročito ugroženoj od prodora Turaka. On je bio i kralj Španije a Nemcima je to izgledalo kao kraj sveta. Ti novonastali kontakti sa Špancima, čiji jezik nisu razumeli, još manje njihove običaje i ponašanje, doveli su do toga, da kada se na nemačkom kaže da je nešto špansko, onda je to totalno nerazumljivo, strano nepoznato.
"Habsburška monarhija 1814"
U nemačkom jeziku, međutim postoji još jedan izraz sa istim značenjem, koji ima veze sa selima:

Das ist mir ein böhmisches Dorf ili u množini – Das sind böhmische Dörfer für mich.
Bukvalno, to su za mene češka sela – Bohemia je latinski naziv za češku.
Za objašnjenje ovog izraza se vraćamo takođe u vreme habsburške monarhije. Nemcima, kojima ni tada nije bila potrebna viza, da bi putovali po tom ujedinjenom carstvu, dakle ti isti Nemci, čim bi izašli sa nemačkog govornih područja, nailazili bi na češka sela sa neobičnim nazivima, koja nisu mogli ni da izgovore a kamoli da razumeju šta znače.

"španska sela - GreekToMe"
foto
A Englezi, oni nisu imali takve vrste problema. Oni su lepo pozajmili latinski izraz – It’s (all) Greek to me.

U starom Rimu je postojao izraz – Graecum est; non legitur, napisano je na grčkom pa nije čitljivo a za popularizaciju ovog izraza u engleskom jeziku zaslužan je ko drugi, nego Šekspir.

A drugi narodi, kako su oni izrazili nešto nepoznato, sa ovog geografskog aspekta:

– na arapskom nepoznato je kinesko u finskom jevresjko, u grčkom opet kinesko, u italijanskom arapsko, u rumunskom tursko, u turskom francusko. Kinezi su ipak najoriginalniji, kod njih je nepoznato vezano sa nebeskim ili jezikom i pesmom ptica.
izvor

A mi i naš srpski jezik?
U 19 i početkom 20-og veka, najviše književnih dela je prevođeno sa nemačkog, što zbog činjenice da se većina naših obrazovanih ljudi školovala na nemačkom jeziku a i zbog toga što je Vojvodina bila deo austro-ugarske monarhije.
Tako su i mnogi izrazi prevedeni sa nemačkog, ušli u srpski jezik.
Recimo Gete je bio jedan od poznatijih pisaca, koji je koristio fraze, koje su tema ovog posta.

Kako stvari stoje danas? Mislim da bi slobodno umesto da kažemo,
– To su za mene španska sela!
mogli da kažemo:
– To su za mene srpska sela!

Šta vi mislite?

SHARE

1 COMMENT

  1. “To su za mene srpska sela!”

    Kako je krenulo i tih srpskih sela više neće biti. Odumreće, već su poluprazna. Srbija će se izgleda sastojati od Beograda, Novog Sada i Niša.

    A, šta ćemo onda?!
    Ovo je beogradski, non legitur
    Ovo je novosadski, non legitur
    A tek niški…. 😆

Comments are closed.